Forma pomocy skierowana do osób doświadczających problemów związanych z nadużywaniem substancji (alkohol, leki, narkotyki, dopalacze, nikotyna), jak również tych, którzy utracili zdolność do kontrolowania swoich zachowań związanych z uprawianiem gier hazardowych, spędzaniem czasu w Internecie lub na grach komputerowych, zakupami, pracą, aktywnością seksualną, objadaniem się, sportem, itp. (uzależnienia behawioralne). O problemie uzależnienia od danej substancji lub zachowania możemy mówić wtedy, gdy zaczyna zakłócać nasze codzienne funkcjonowanie, przynosi szkodę osobie, która je wykonuje i/lub jej bliskim.

W gabinecie Poznanie psychoterapię uzależnień prowadzimy w podejściu integracyjnym, które czerpie zarówno z podejścia poznawczo-behawioralnego w celu zmiany nałogowych zachowań, jak i systemowego widzenia człowieka uwzględniającego wpływ otoczenia, w którym funkcjonuje na sposób radzenia sobie z problemem oraz psychodynamicznego myślenia w próbie zrozumienia podłoża rozwoju jego trudności.

Celem terapii uzależnień jest ograniczenie lub wyeliminowanie zachowań nałogowych tak, aby poprawić jakość życia i funkcjonowania osoby, która się jej poddaje. Uzależnienie to pojęcie, które obejmuje swym znaczeniem zbiór objawów występujących u różnych osób z innym nasileniem, stąd niejednorodny obraz tego zaburzenia. Wspólnym mianownikiem powtarzającym się u osób, które trafiają na terapię są jednak zmiany w zachowaniu i funkcjonowaniu oraz idące za tym negatywne konsekwencje w różnych obszarach życia: rodzinnym, zawodowym, towarzyskim, zdrowotnym. Ograniczenie zachowań nałogowych jest pierwszym krokiem umożliwiającym zatrzymanie negatywnych zmian, a w dalszej kolejności zajęcie się konsekwencjami, które powstały w przebiegu rozwoju problemu. Zadaniem terapeuty jest towarzyszenie w tym procesie poprzez umożliwienie zrozumienia zjawiska, jakim jest uzależnienie i poznania jego mechanizmów.

Ponieważ problem uzależnienia rzutuje również na rodzinę i bliskich osoby uzależnionej, zakłócając funkcjonowanie całego systemu rodzinnego, terapia obejmuje pracę zarówno z osobą realizującą zachowania nałogowe, jak również z jej bliskimi (terapia współuzależnienia) oraz wychowanymi w rodzinach, w których obecny był problem uzależnienia (terapia DDA).

Sprawdź, czy możesz mieć problem z uzależnieniem

„Problemy będziemy mieli zawsze. Nie problem jest problemem, lecz to, jak ludzie sobie z nim radzą. To właśnie niszczy ludzi, a nie problem. Kiedy więc uczymy się inaczej sobie radzić, inaczej traktujemy problemy — i ich oblicze się zmienia”.
Virginia Satir

Inspiracją dla systemowego sposobu myślenia jest wiele dziedzin nauki: od filozofii przez biologię, psychologię, socjologię, po nauki matematyczne i informatyczne. Kluczowe pojęcie – system – oznacza, że rzecz złożona z elementów stanowiących całość rządzi się wyjątkowymi regułami, tworzy nową jakość, a nie jest jedynie sumą części. Każdy system tworzy subiektywny obraz świata, jak i problemu, z którym przychodzi na terapię.

Terapeuta systemowy widzi swojego klienta w sieci wzajemnych oddziaływań z osobami dla niego znaczącymi i pomaga w poszerzeniu jego spojrzenia na siebie samego w tych relacjach. Osoba pracująca w nurcie systemowym pamięta, że każdy postrzega siebie, świat i relacje nim rządzące w tylko sobie właściwy sposób. To myślenie zostawia duże pole dla neutralności, zainteresowania punktem widzenia klienta i braku ocen.

Głównym narzędziem terapeuty systemowego jest język. Prowadzący terapię ma być ekspertem od prowadzenia rozmowy tak, by podążając za klientem i jego sposobem widzenia świata, ukazać to, co różne, co nowe w stosunku do jego dotychczasowego sposobu myślenia. W rozmowach terapeutycznych pada wiele pomocnych pytań zapraszających klienta do opowiedzenia alternatywnej historii — o nim samym, jego życiu, problemie i potencjalnym rozwiązaniu.

Terapia systemowa jest czasami utożsamiana z terapią rodzinną, jednak ma ona zastosowanie także w innych sytuacjach – systemowo pracuje się również w terapii indywidualnej, par czy grupowej. Jest stosowana w takich obszarach jak zaburzenia psychicznie, choroby przewlekłe, wobec klientów z objawami psychosomatycznymi, z zaburzeniami odżywiania (bulimia, anoreksja), stanami lękowymi, uzależnieniem, będących w żałobie czy kryzysie życiowym.

Terapia w podejściu systemowym nie skupia się na eksplorowaniu deficytów i patologii, a raczej na odkrywaniu silnych stron klienta i wykorzystywaniu ich do pracy z doświadczanymi trudnościami.

Racjonalna Terapia Zachowania (RTZ) jest metodą samopomocy wywodzącą się z nurtu poznawczo-behawioralnego, mającą swe zastosowanie zarówno wobec problemów natury emocjonalnej (np. smutek, lęk), jak i poznawczej (np. przekonanie o własnym niedostosowaniu, niska samoocena, pesymizm) oraz problematycznych zachowań (np. spóźnianie się, niekończenie rozpoczętych zadań). Praca terapeutyczna polega na wspólnej analizie i identyfikacji przez terapeutę i klienta, tych jego przekonań, które mogą w istotny sposób przyczyniać się do doświadczanych trudności oraz prowadzeniu do zmiany utrwalonych schematów myślenia. Zgodnie z podstawowym założeniem RTZ zmiana myślenia pociąga za sobą zmianę w przeżywanych emocjach, co w konsekwencji prowadzi do zmiany zachowania.

Racjonalna Terapia Zachowania jest skutecznym narzędziem, które po zapoznaniu się z jego zasadami, klient może samodzielnie stosować w radzeniu sobie z codziennymi trudnościami (np. niepokój, pesymistyczne myślenie). Pacjent niejako sam staje się swoim terapeutą. Zwykle, nauczenie się tej techniki oraz zastosowanie jej wspólnie z terapeutą wobec najbardziej doskwierających trudności zajmuje do 7 spotkań.