Depresja dzieci i młodzieży

Depresja (choroba afektywna jednobiegunowa) przez wiele lat uważana była za chorobę, na którą cierpieć mogą tylko dorośli – dzieci postrzegane były jako rozwojowo zbyt niedojrzałe, natomiast znaczne obniżenie nastroju u nastolatków uznawane było za mieszczące się w normie. Sytuacja zmieniła się ponad 30 lat temu, od kiedy zaczęto przeprowadzać badania z tego zakresu. Obecnie nikt nie neguje faktu, że na depresję mogą cierpieć także dzieci i młodzież oraz że jest ona powiązana z sytuacją społeczną (np. w rodzinie, grupie rówieśniczej) i może predysponować do problemów zdrowotnych w późniejszym życiu.

Niektóre dane wskazują na wzrost zachorowań na depresję w ostatnich dziesięcioleciach, inne znowu podają, że poziom ten na przestrzeni 30 lat jest stały. Zakłada się, że na to zaburzenie zapada 1-2% dzieci w wieku przedszkolnym oraz ok 10% dziewczynek i 5% chłopców w wieku szkolnym. Badania wskazują, że w rozwoju depresji u dzieci i młodzieży udział mają czynniki zarówno genetyczne (obniżony nastrój u rodzica, zwłaszcza u matki, zwiększa ryzyko wystąpienia depresji u dziecka, choć nie przesądza o jej wystąpieniu) jak i środowiskowe (wśród, których do najczęstszych zalicza się narażenia na stresujące wydarzenia, zwłaszcza przewlekłe, takie jak: żałoba, konflikty w rodzinie, separacja, zaniedbywanie, maltretowanie, wykorzystywanie seksualne, konflikty w grupie rówieśniczej).

dziecko w ciemności siedzi pod ścianą

Przede wszystkim warto zdać sobie sprawę z tego, że depresja jest chorobą, mogącą trwać przez bardzo wiele lat. Nie jest wymysłem, kaprysem czy lenistwem, ale realnym cierpieniem, z którym zmaga się osoba. Objawy depresji u młodzieży są podobne do tych obserwowanych u dorosłych i utrzymują się co najmniej 2 tygodnie. Są to:

  • obniżenie nastroju (u dzieci nastrój może być drażliwy)
  • utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności. Obserwować można wówczas miedzy innymi wycofanie się z aktywności, które dziecko wcześniej lubiło.
  • zmniejszona energia lub zwiększona męczliwość
  • trudność w koncentracji uwagi. Możemy obserwować, że dziecko jest rozkojarzone, ma trudności z zapamiętywaniem.
  • obniżenie samooceny oraz utrata pewności siebie
  • poczucie winy, poczucie bezwartościowości
  • pesymistyczne przekonania dotyczące przyszłości
  • myśli o samouszkodzeniu lub samobójstwie
  • utrata lub zwiększenie apetytu
  • zaburzenia snu

U dzieci rzadziej niż u nastolatków obserwujemy myśli samobójcze, trudności w podejmowaniu decyzji czy też nadmierne poczucie winy, częściej natomiast występują skargi na dolegliwości somatyczne, takie jak np.: bóle głowy czy brzucha.

Warto pamiętać, że rozpoznanie choroby u dziecka czy nastolatka może być trudne ze względu na nakładanie się zjawisk normatywnych rozwojowo, dlatego niezwykle ważne jest, aby rozpoznania tego dokonywał specjalista psychiatra lub psycholog kliniczny. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości czy dziecko lub nastolatek cierpi na depresję, należy zasięgnąć porady specjalisty, który na podstawie informacji uzyskanych od samego pacjenta, ale także i jego rodziców czy opiekunów będzie mógł postawić diagnozę i skierować na odpowiednie leczenie (farmakologiczne i psychoterapia).

Literatura:

  1. Braithwaite, EC., O’Connor, RM., Degli-Esposti, M., Luke, N., Bowes, L. (2017). Modifiable predictors of depression following childhood maltreatment: a systematic review and meta-analysis. Transl Psychiatry, 7(7):e1162.
  2. Maughan, B., Collishaw, S., Stringaris, A. (2013). Depression in childhood and adolescence. J Can Acad Child Adolesc Psychiatry, 22(1):35-40.
  3. Rybakowski, F. (2018) Zaburzenie depresyjne, choroba afektywna jednobiegunowa. W: A. Gmitrowicz,M. Janas Kozik (red.), Zaburzenia psychiczne dzieci i młodzieży (s.123-129). Warszawa: Medical Tribune Polska.