O różnych badaniach psychologicznych na temat szczęścia pisałam już tutaj. Temat jest jednak bardzo obszerny, często podejmowany w badaniach, dlatego warto go jeszcze rozwinąć.

Pozytywne aktywności, to takie, które zwiększają nasze poczucie dobrostanu. Mogą mieć one charakter intencjonalny, nawykowy lub reaktywny, jeśli są rozpatrywane jako kategorię zachowań zdrowotnych. Przedstawione poniżej modele ukazują intencjonalne możliwości wpływania na szczęście.

Model sił charakteru

Jedną z możliwości zwiększania szczęścia jest podejmowanie aktywności angażującej określone cechy charakteru. Jest to podejście nawiązujące do prac Arystotelesa, który podkreślał kształtowanie cech charakteru na drodze do szczęścia. Po rozważaniach wyróżniono sześć cnót – odwagę, sprawiedliwość, humanitarność, umiar, mądrość i duchowość (Peterson i Seligman, 2004; za Kaczmarek, 2016). Siły charakteru są manifestacją tych cnót. Badania wskazują, że zaangażowanie sił charakteru przekłada się na wyższy poziom szczęścia w postaci wzrostu poczucia własnej wartości (Douglas i Duffy, 2015; za Kaczmarek, 2016).

Model aktywności pozytywnych

Bardzo ciekawe podejście do tematu wpływu aktywności intencjonalnych na szczęście stworzyły dwie badaczki – Sonja Lyubomirsky i Kristin Layous (2013; za Kaczmarek, 2016). Założyły one, że czynnikiem aktywnym są pozytywne emocje, myśli i zachowania, a także zaspokojenie podstawowych potrzeb podstawowych, takich jak potrzeba autonomii, relacji oraz kompetencji. Uwzględniono w nim także różnice indywidualne np.: motywację. Autorki zwracają uwagę na relację między różnymi parametrami interwencji a cechami stosującej je osoby. Kombinacja tych parametrów pozwala na zwiększenie skuteczności podejmowanych aktywności.

Model prewencji adaptacji hedonistycznej

W wyniku działania adaptacji hedonistycznej powtarzające się wydarzenia o pozytywnym zabarwieniu z czasem wywołują coraz mniejsze reakcje. Bywa on jednym z głównych utrudnień w osiąganiu dobrostanu. Istnieją rożne możliwości redukowania wpływu tego mechanizmu. Najprostszym jest zaprzestanie danej aktywności na jakiś czas. Innym – podejmowanie różnorodnych form dostarczania sobie pozytywnych doświadczeń. Badania pokazują, że dla wzrostu poczucia szczęścia jest to lepsze niż duże natężenia którejkolwiek z pojedynczych aktywności (Brown, MacDonald i Mitchell, 2015; za Kaczmarek, 2016).

Model regulacji emocjonalnej

Istnieją modele dobrostanu, w których emocje uznaje się za jeden z fundamentów szczęścia. W związku z tym odpowiedzi na pytanie o zwiększenie poziomu zadowolenia należy szukać w pięciu obszarach, które składają się na regulację emocji (Gross i Thompson, 2007; za: Kaczmarek, 2016):

 

  • wybór sytuacji na podstawie oczekiwanych skutków emocjonalnych (np. wybór spotkania z przyjaciółmi zamiast oglądania telewizji)
  • modyfikację sytuacji (np. inicjowanie rozmów na przyjemne tematy)
  • kierowanie uwagi na różne aspekty (np. doceniać wystrój miejsca lub delektować się posiłkiem)
  • zmiana oceny sytuacji (np. rozmyślanie jakich się ma wspaniałych przyjaciół)
  • modulację reakcji (np. nasilenie lub tłumienie ekspresji)

Dodatkowo każdy z pięciu elementów może być aktywizowany w trzech perspektywach czasowych. Zwiększa to trzykrotnie liczbę możliwości wzmacniania emocji pozytywnych.

 

W poniższej tabelce widać przykład strategii regulacji pozytywnych emocji w trzech perspektywach czasowych (Kaczmarek, 2016; w oparciu o Quoidbach, Mikolajczak i Gross, 2015).

Oczekiwania (przyszłość) Przeżywanie (teraźniejszość) Wspominanie (przeszłość)
Wybór sytuacji Podjęcie decyzji o wakacjach Wyjazd na wakacje Przeglądanie zdjęć z wyjazdu
Modyfikacja sytuacji Planowanie zwiedzania najciekawszych miejsc Korzystanie z atrakcji, które są dla nas przyjemne Wyeksponowanie w domu zdjęcia z wyjazdu
Kierowanie uwagą Rozmyślanie o atrakcjach wyjazdu Delektowanie się smakami, widokami Przypominanie sobie najprzyjemniejszych chwil wyjazdu
Zmiana oceny sytuacji Myślenie, że wyjazd będzie przyjemny i udany Docenianie wyjątkowości sytuacji Myślenie jak piękne jest życie, skoro możliwe jest doświadczanie takich satysfakcjonujących sytuacji
Modulacja reakcji Wyrażanie entuzjazmu przed nadchodzącym wyjazdem Spontaniczne wyrażanie pozytywnych emocji Ekspresyjne opowiadanie znajomym o momentach wyjazdu, które wiązały się z emocjami pozytywnymi

Literatura:

  1. Kaczmarek, Ł. (2016). Pozytywne interwencje psychologiczne. Dobrostan a zachowania intencjonalne. Poznań: Zysk i S-ka.